AALTEN – Het Nationaal Onderduikmuseum in Aalten staat aan de vooravond van een ingrijpende uitbreiding en vernieuwing. Met een omvangrijk toekomstplan wil het museum niet alleen meer bezoekers trekken, maar ook een sterkere verbinding leggen tussen geschiedenis, beleving en de identiteit van het dorp. Centraal in de plannen staan duurzaamheid, toegankelijkheid en een verbeterde bezoekerservaring. Een opvallend onderdeel van het ontwerp is een glazen looproute die de verschillende museumgebouwen met elkaar moet verbinden. Deze transparante verbinding wordt binnen het project omschreven als de ‘ketting’.
Het huidige vooraanzicht van de nieuwe ingang van het museum. – Foto: 1Achterhoek
De uitbreiding draait grotendeels om het recent aangekochte pand aan Markt 18, het voormalige winkelpand van Ter Stal. In de nieuwe situatie wordt dit gebouw de centrale entree van het museum. Hier moeten straks onder meer de museumwinkel en de VVV worden gevestigd. Daarmee krijgt het museum een prominentere plek in het centrum van Aalten en moet het toegankelijker worden voor toeristen en dagjesmensen.
Ook het terrein achter het museum krijgt een flinke opknapbeurt. Volgens de plannen wordt dit gebied groener ingericht, zodat bezoekers meer ruimte krijgen om te verblijven en het museum beter aansluit op de omgeving.
Om de glazen verbinding tussen de gebouwen mogelijk te maken, zal een deel van het Frerikspad worden aangepast. Het gedeelte tussen Markt 18 en het huidige museum wordt afgesloten met een glazen wand. Hierdoor blijft de zichtlijn behouden, terwijl de gebouwen toch één geheel vormen. Het Frerikspad wordt in de nieuwe situatie omgeleid richting de Landstraat.
“Belangrijk voor de identiteit van Aalten”
Burgemeester Anton Stapelkamp benadrukte tijdens de presentatie van de plannen dat de uitbreiding al jarenlang in voorbereiding is. Volgens hem ontstonden de eerste ideeën ongeveer zes jaar geleden. “Het was een prachtige kans om het museum verder te ontwikkelen,” aldus de burgemeester.
Stapelkamp onderstreepte daarnaast het belang van het museum voor Aalten en de regio. Volgens hem vertelt het museum een bijzonder verhaal over de Tweede Wereldoorlog en de vele onderduikers die in de Achterhoek een schuilplaats vonden. “We zijn trots op het museum. Het is een bijzondere geschiedenis die bijdraagt aan de identiteit van het dorp,” zei hij.
Groei naar 40.000 bezoekers per jaar
De uitbreiding moet het museum aantrekkelijker maken voor een breder publiek. Momenteel ontvangt het Nationaal Onderduikmuseum jaarlijks ongeveer 25.000 bezoekers. De ambitie is om dat aantal in de komende jaren bijna te verdubbelen naar circa 40.000 bezoekers per jaar.
Die groei is volgens het museum noodzakelijk om een deel van de kosten van het project terug te verdienen via entreegelden. Voor de uitvoering van de plannen is namelijk een aanzienlijk budget nodig.
Museumdirecteur Gerda Brethouwer zegt dat het museum al langere tijd kampt met ruimtegebrek. “Daarom hebben wij plannen gemaakt om het museum uit te breiden,” aldus Brethouwer.
Voor het ontwerp werd de lokale architect Vincenth Schreurs benaderd. Volgens Brethouwer moet het vernieuwde museum beter aansluiten op het centrale thema van onderduiken en tegelijkertijd overzichtelijker worden ingericht voor bezoekers.
Aparte routes voor schoolgroepen en individuele bezoekers
In het nieuwe ontwerp wordt veel aandacht besteed aan de bezoekersstromen binnen het museum. Schoolgroepen en individuele bezoekers krijgen ieder een eigen route door het gebouw. Daarmee hoopt het museum de drukte beter te spreiden en bezoekers meer rust en ruimte te bieden tijdens hun bezoek.
De nieuwe hoofdingang komt in Markt 18 te liggen, waardoor bezoekers voortaan via dit pand het museum binnenkomen. Daarnaast komen er nieuwe voorzieningen, waaronder een ruimte voor wisseltentoonstellingen en een horecagedeelte waar bezoekers koffie kunnen drinken.
Architect Vincenth Schreurs noemt het project bijzonder, mede omdat hij als lokale architect aan de uitbreiding mag werken. “De grootste uitdaging is hoe we de verschillende panden goed met elkaar kunnen verbinden,” zegt hij. Volgens Schreurs blijft het museum in de nieuwe situatie grotendeels toegankelijk op de begane grond, wat de toegankelijkheid voor mindervaliden moet verbeteren.
Verbouwing in fases
De werkzaamheden worden gefaseerd uitgevoerd om ervoor te zorgen dat het museum tijdens de verbouwing open kan blijven voor publiek. De eerste fase richt zich op de verbouwing van Markt 18. “We hopen een groot deel van de verbouwing van het museum en de achterliggende boerderij afgerond te hebben in 2028,” aldus Brethouwer.
Toch zijn er nog onzekerheden. Burgemeester Stapelkamp gaf aan dat onder meer vergunningen en parkeervoorzieningen nog aandachtspunten vormen. De gemeente heeft op hoofdlijnen positief gereageerd op de plannen, maar wees een verzoek af om garant te staan voor alle subsidies die nog moeten worden binnengehaald.
Miljoenen aan subsidies al toegezegd
Volgens Brethouwer is inmiddels een belangrijk deel van de financiering geregeld. Zo ontving het museum een rijksbijdrage van één miljoen euro. Daarnaast kende het Nationaal Fonds voor Vrede, Vrijheid en Veteranen (Vfonds) een subsidie van 500.000 euro toe.
Ook ontvangt het museum structurele landelijke subsidie en provinciale steun voor het kenniscentrum Onderduik. Daarmee wil het museum niet alleen de eigen collectie versterken, maar ook bijzondere onderduiklocaties in de regio beter documenteren en onder de aandacht brengen.
Grote belangstelling, ook vanuit Duitsland
Volgens voorzitter Wilma Winkelhorst van de stichting beheer en museumvoorzitter Henk Dijk groeit de belangstelling voor het Nationaal Onderduikmuseum al jaren. Daarbij komen bezoekers niet alleen uit Nederland, maar ook steeds vaker uit Duitsland.
De plannen liggen momenteel op hoofdlijnen voor besluitvorming. De volgende stap is het aanvragen van de benodigde vergunningen. Als alle procedures volgens planning verlopen, kan het museum de komende jaren uitgroeien tot een van de belangrijkste herinneringscentra over onderduiken en verzet in Nederland.
Geschreven door Sven Dimmendaal
Mail ons!
Heb jij een tip of opmerking? Mail naar de redactie: redactie@leuk.fm